او شخصيتی مستقل و آزاد دارد ، امانتدار خداست ، رسالت و
مسؤوليت دارد ، از او خواسته شده است با كار و ابتكار خود زمين را آباد
سازد و با انتخاب خود يكی از دو راه سعادت و شقاوت را اختيار كند .

همانا امانت خويش را بر آسمان و زمين و كوهها عرضه كرديم ، همه از
پذيرش آن امتناع ورزيدند و از قبول آن ترسيدند ، اما انسان بار امانت
را به دوش كشيد و آن را پذيرفت . همانا او ستمگر و نادان بود
ما انسان را از نطفهای مركب و ممزوج آفريديم تا او را مورد آزمايش
قرار دهيم ، پس او را شنوا و بينا قرار داديم . همانا راه را به او
نموديم ، او خود يا سپاسگزار است و يا كافر نعمت . يا راه راست را
كه نموديم خواهد رفت و به سعادت خواهد رسيد و يا كفران نعمت كرده ،
منحرف میگردد

او ازيك كرامت ذاتی و شرافت ذاتی بر خوردار است ، خدا او را بر
بسياری از مخلوقات خويش برتری داده است . او آنگاه خويشتن واقعی خود
را درك و احساسمیكند كه اين كرامت و شرافت را در خود درك كند و خود
را برتر از پستيها و دنائتها و اسارتها و شهوترانيها بشمارد
" همانا ما بنی آدم را كرامت بخشيديم و آنان را بر صحرا و دريا
خشك و تر ) مسلط كرديم و بر بسياری از مخلوقات خويش برتری داديم
او از وجدانی اخلاقی برخوردار است ، به حكم الهامی فطری زشت و
زيبا را درك میكند..

سوگند به نفس انسان و اعتدال آن ، كه ناپاكيها و پاكيها را به او
الهام كرد
او جز با ياد خدا با چيز ديگر آرام نمیگيرد . خواستهای او بی
نهايت است ، به هر چه برسد از آن سير و دلزده میشود مگر آنكه به ذات
بی حد و نهايت ( خدا ) بپيوندد .

هماناتنها باياد او دلها آرام میگيرد
ای انسان ! توبه سوی پرورد گار خويش بسيار كوشنده هستی و عاقبت او
را ديدار خواهی كرد
نعمتهای زمين برای انسان آفريده شده است .

همانا اوست كه آنچه در زمين است برای شما آفريد .

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است مسخر او قرار داده است پس
او حق بهرهگيری مشروع همهء اينها را دارد .
او را برای اين آفريد كه تنها خدای خويش را پرستش كند و فرمان
او را بپذيرد . پس او وظيفهاش اطاعت امر خداست .
همانا جن و انس را نيافريديم مگر برای اينكه مرا پرستش كنند .
او جز در راه پرستش خدای خويش و جزبا ياد او خود را نمیيابد

. .